Zasada ograniczonego zaufania na drodze jest jedną z pierwszych, o jakich usłyszysz na kursie prawa jazdy. Zwykle jednak instruktorzy ograniczają się do niezbędnego minimum, a zasada staje się pustym sloganem. Kolizji samochodowych byłoby znacznie mniej, gdyby kursy uwzględniały reguły jazdy defensywnej. Co to takiego i dlaczego warto je znać?
Czym jest jazda defensywna?
Poprzez pojęcie jazdy defensywnej (także: jazdy obronnej lub proaktywnej) rozumie się prowadzenie pojazdu w taki sposób, aby kierowca przewidywał potencjalne zagrożenia i podejmował właściwe działania, które pomogą uniknąć kolizji lub innych, niebezpiecznych sytuacji, np. niekontrolowanego poślizgu. Filozofia jazdy defensywnej zakłada, że kierowca powinien uwzględniać nie tylko swoje umiejętności, ale również zachowanie innych uczestników ruchu i to, że każdy z nich może popełnić błąd.
Na jazdę defensywną składają się cztery główne filary:
- obserwacja sytuacji na drodze i przewidywanie,
- dostosowanie prędkości do warunków panujących na drodze,
- świadome ustawienie pojazdu na drodze,
- właściwa technika jazdy w warunkach ruchu drogowego.
Kierowca defensywny potrafi także powściągnąć emocje w chwilach, kiedy na drodze robi się nerwowo. Unikanie agresywnych zachowań, obelg i uprzejme odnoszenie się do innych uczestników ruchu pomaga rozładować konfliktowe sytuacje. Pamiętaj, że uczestnicy ruchu to nie tylko inni kierowcy, ale także rowerzyści i piesi. To oni w razie kolizji stanowią „najsłabsze ogniwo” i odnoszą najcięższe obrażenia. Poprzez jazdę obronną zwiększasz ich bezpieczeństwo.
Jazdy obronnej nie da się ćwiczyć „na sucho” ani nauczyć się jej raz i zapomnieć o temacie. To ciągła nauka i doskonalenie nawyków. Docelowo kierowca, który jeździ defensywnie, dba o bezpieczeństwo swoje i innych uczestników ruchu. Jej podstawy powinny stać się elementem każdego kursu na prawo jazdy, niezależnie od kategorii pojazdu.
Co najważniejsze, jazdy defensywnej nie należy utożsamiać z jazdą wyczynową. Wszystkie praktyki, które przekazujemy w trakcie kursu znajdują zastosowanie w codziennych sytuacjach – w drodze do pracy, na wakacje, na zakupy. To na drogach, które pokonujesz wielokrotnie, najczęściej wkrada się rutyna i łatwo o błąd.
W praktyce jazda defensywna to codzienny nawyk, a nie technika wyczynowa – najwięcej daje na dobrze znanych trasach, gdzie pewność siebie łatwo zamienia się w rutynę.
Dobre praktyki jazdy defensywnej
Istnieje wiele technik jazdy defensywnej. Opanowanie ich wszystkich wymaga lat spędzonych za kierownicą i dziesiątek tysięcy przejechanych kilometrów. Od czegoś jednak musisz zacząć.
Jazda obronna rozpoczyna się jeszcze przed odpaleniem silnika. Prawidłowe ustawienie lusterek, pozycja na fotelu, ułożenie rąk na kierownicy i absolutny zakaz rozmawiania przez telefon oraz jedzenia w trakcie jazdy to najprostsze spośród wielu przykładów. Dobra szkoła nauki jazdy uczy jednak czegoś więcej. Uczy praktyki podczas jazdy w ruchu. Do najważniejszych technik jazdy defensywnej można zaliczyć:
- obserwację drogi w celu wczesnego dostrzeżenia niebezpiecznych sytuacji,
- umiejętne kontrolowanie prędkości (m.in. zasada 3 sekund, dostosowanie tempa jazdy do warunków atmosferycznych),
- tworzenie bezpiecznej „bańki przestrzeni” wokół pojazdu poprzez kontrolowanie prędkości, biegu i położenia samochodu względem innych aut,
- dostosowanie prędkości jazdy do warunków widoczności (np. we mgle, podczas silnej ulewy, śnieżycy),
- technikę bezpiecznego sygnalizowania manewrów,
- taktykę jazdy w mieście, poza terenem miejskim i na autostradzie.
Podczas jazdy należy też unikać rozpraszaczy. Zbyt głośne słuchanie muzyki lub ustawianie funkcji w komputerze pokładowym w trakcie prowadzenia samochodu nigdy nie jest dobrym pomysłem, ponieważ przestajesz skupiać się na drodze i sytuacji dookoła siebie.
Jazda proaktywna zakłada również niedoprowadzanie do sytuacji niebezpiecznych jak jazda w martwym polu, zmiana pasa ruchu bez sygnalizowania manewru, czy wyprzedzanie w miejscu niedozwolonym. Sam fakt tego, że nieodpowiedzialny kierowca nie zostanie zatrzymany przez Policję, nie oznacza, że jego styl jazdy pozostaje bezpieczny dla innych uczestników ruchu.
Jazda defensywna a ofensywna – czym różnią się od siebie?
Przeciwieństwem jazdy defensywnej jest jazda ofensywna. Polega ona na dynamicznej jeździe i dążeniu do jak najszybszego dojechania do celu. W praktyce wiąże się z częstym wyprzedzaniem, zmianami pasa ruchu, agresywnym przyspieszaniem. Choć nie musi oznaczać łamania przepisów ruchu, stwarza większe ryzyko niebezpieczeństwa na drodze.
Ofensywny styl jazdy bywa dobrym rozwiązaniem m.in. dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych, kiedy od kilku sekund może zależeć życie osoby poszkodowanej w wypadku lub ujęcie sprawcy. W codziennej jeździe „zwykłego” kierowcy zdecydowanie wygrywa metoda obronna.
Z tego płynie prosta zasada: styl ofensywny ma sens tylko wtedy, gdy od sekund zależy czyjeś życie – w każdej innej sytuacji szybszy dojazd nie jest wart większego ryzyka.
Czy jazda defensywna powinna być częścią kursu na prawo jazdy?
W szkole jazdy Arka+ nie tylko nauczysz się prowadzić samochód, motocykl, ciężarówkę lub autobus. Naszych kursantów uczymy oceny sytuacji na drodze i świadomego reagowania w sytuacjach kryzysowych. Każdy kurs uzupełniamy o elementy jazdy defensywnej, ponieważ ucząc się jej, kierowca jeździ bezpieczniej.
